Artykuły i porady
Pomoc publiczna na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych a nowy sposób wyliczania efektu zachęty z uwzględnieniem przedsiębiorstw powiązanych. Artykuł POPON w Prawie Pomocy Publicznej
Od 1 stycznia 2015 r. zmieniły się przepisy związane z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych oraz uzyskiwaniem pomocy publicznej na ten cel. Zmiany dotyczą m.in. istotnej modyfikacji zasad wyliczania efektu zachęty przy wnioskowaniu o pomoc w postaci dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).
Nowe przepisy wynikają z rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 r. z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE L 187 z 26.6.2014 r. str. 1), dalej jako rozporządzenie nr 651/2014, które obowiązuje od dnia 1 stycznia 2015 r. Przepisy te modyfikują sposób wyliczania efektu zachęty, od którego zależy kwota dofinansowania z PFRON. Jednakże modyfikacja ta ma o wiele szerszy charakter, niż pierwotnie zakładano. Z interpretacji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wynika, iż przedsiębiorcy przy wyliczaniu efektu zachęty metodą ilościową powinni uwzględniać także stan zatrudnienia przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich.
Efekt zachęty od nowego roku
Jednym z warunków uzyskania refundacji pensji niepełnosprawnego pracownika jest spełnienie tzw. efektu zachęty. Nowelizacja przepisów zmodyfikowała sposób wyliczania efektu zachęty metodą ilościową. Od nowego roku pracodawcy muszą wykazywać już tylko wzrost zatrudnienia pracowników ogółem w stosunku do średnich stanów zatrudnienia ogółem z wcześniejszych 12 miesięcy. Odpada więc konieczność udowadniania, że w ogóle wzrosło zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Dlatego też pracodawca od stycznia 2015 r. we wniosku Wn-D ma obowiązek wykazać stan zatrudnienia tylko w poz. 39 i 41 wniosku Wn-D o dofinansowanie.
Efekt zachęty i przedsiębiorstwa partnerskie i powiązane
Do tej pory wskazywanie powiązań między przedsiębiorcami było ważne przy prawidłowym określaniu, czy pracodawca jest mikro-, małym lub średnim przedsiębiorcą (MSP). Załącznik nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014 r. zawiera także definicje mikro, małego oraz średniego przedsiębiorstwa. Zgodnie z nią, przy określaniu wielkości przedsiębiorstwa bierze się pod uwagę liczbę zatrudnionych osób oraz roczny obrót lub całkowity bilans roczny, z ostatniego zatwierdzonego roku obrachunkowego.
Mikroprzedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwo, które:
- zatrudnia mniej niż 10 pracowników i
- jego roczny obrót nie przekracza 2 milionów euro lub
- całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów euro.
Małe przedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwo, które:
- zatrudnia mniej niż 50 pracowników i
- jego roczny obrót nie przekracza 10 milionów euro lub
- całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów euro.
Średnie przedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwo, które:
- zatrudnia mniej niż 250 pracowników i
- jego roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro a/lub
- całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro.
Z kolei art. 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014 r. określa definicje przedsiębiorstwa samodzielnego, powiązanego oraz partnerskiego.
Przedsiębiorstwo samodzielne to takie, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie oraz jako przedsiębiorstwo powiązane.
Przedsiębiorstwo partnerskie to takie, które ma od 25 do 50 proc. kapitału bądź praw głosu w danej firmie.
Przedsiębiorstwo powiązane to takie, które m.in.:
- ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
- ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
- ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
- będąc udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje je samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Do tej pory przy wyliczaniu ilościowego efektu zachęty pracodawca uwzględniał tylko strukturę zatrudnienia w swoim zakładzie. Jednakże w nowym rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 grudnia 2014 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (tj.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1988), za okresy począwszy od stycznia 2015 r. (zgodnie z objaśnieniami nr 18 i 19 do druku Wn-D) wskazano, iż pracodawca powinien wykazywać przeciętny miesięczny stan zatrudnienia ustalony w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, uwzględniając jednocześnie zatrudnienie pracowników w przedsiębiorstwach partnerskich i powiązanych, zgodnie z art. 3 załącznika nr 1.
Taka interpretacja przepisów unijnych może stworzyć przedsiębiorcom do tej pory uzyskującym dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych sporo problemów praktycznych.
Orzecznictwo UE oraz wytyczne UOKiK
Zgodnie z art. 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia 651/2014 pojęcie przedsiębiorstwa należy rozumieć bardzo szeroko, jest nim bowiem każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, czyli oferujący na rynku towary lub usługi. Podstawową cechą opisującą przedsiębiorstwo jest jego niezależność w działaniach rynkowych. W konsekwencji przedsiębiorstwem może być grupa podmiotów, które łącz-nie tworzą jednolity organizm gospodarczy. Ów organizm jest właśnie tym, co na gruncie unijnego prawa konkurencji należy uznać za przedsiębiorstwo.
Zasadnicze znaczenie w kwestii określania, czy dane podmioty tworzą wspólnie przedsiębiorstwo, jest zakres, w jakim mogą one funkcjonować nie-zależnie od siebie.
Nie może być bowiem uznany za niezależny podmiot, który podlega kontroli innego podmiotu lub na który inny podmiot wywiera wpływ w takim stopniu, że badany podmiot nie ma możliwości samodzielnego decydowania w zakresie swojej działalności. W orzecznictwie unijnym wielokrotnie wyrażano pogląd, że podmioty o złożonej strukturze, na które składa się wiele powiązanych ze sobą jednostek o odrębnej osobowości prawnej, należy traktować jako jednolity organizm gospodarczy (jedno przedsiębiorstwo) - Np. orzeczenie TSUE z dnia 14 lipca 1972 r. w sprawie Imperial Chemical Industries ECR (1972) 00619. Jeśli więc beneficjent dofinansowania jest elementem jednolitego organizmu gospodarczego, to wzrost netto liczby pracowników należy ustalić na poziomie takiego organizmu.
W wytycznych Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 lutego 2015 r. (znak: DDO-52-566(2)/14/RR) wskazano, że jeżeli więc podmiot wnioskujący o dofinansowanie wiążą z innym podmiotem (lub innymi podmiotami) relacje wskazujące na powiązania kapitałowe, wówczas podmioty te tworzą jedno przedsiębiorstwo i w konsekwencji stan zatrudnienia należy określić dla wszystkich tych podmiotów łącznie, zarówno na potrzeby obliczania wielkości przedsiębiorstwa, jak i wykazywania efektu zachęty.
Przykład: przedsiębiorstwo A posiada 36% udziałów w przedsiębiorstwie B i 53% udziałów w przedsiębiorstwie C, podczas gdy przedsiębiorstwo D posiada w przedsiębiorstwie A 100%, a przedsiębiorstwo E posiada w przedsiębiorstwie A 20%. Aby obliczyć liczbę osób zatrudnionych w A i prawidłowo ustalić efekt zachęty ilościowy w druku Wn-D, należy dodać odpowiednie procenty danych zatrudnienia dla B (przedsiębiorstwo partnerskie) oraz 100% danych dla C i D (przedsiębiorstwa powiązane) w poz. 39 oraz ich średnią za poprzednie 12 miesięcy (poz. 41). Udziałów przedsiębiorstw E nie uwzględniamy, gdyż wynoszą poniżej 25%. Tym samym stan zatrudnienia przedsiębiorstwa A = 100% A + 36% B + 100% C + 100% D.
Mateusz Brząkowski
Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych