Artykuły i porady
Gazeta podatkowa: Opieka medyczna w ZPChr nad pracownikami niepełnosprawnymi. Artykuł POPON
Jednym z obowiązków prowadzącego zakład pracy chronionej (ZPChr) jest zapewnienie doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych zatrudnionym przez pracodawcę pracownikom niepełnosprawnym.
Jednocześnie przepisy ustawy o rehabilitacji nie zawierają definicji doraźnej ani specjalistycznej opieki medycznej, co w praktyce rodzi problemy np. podczas kontroli urzędu wojewódzkiego w zakresie spełniania warunków uprawniających do legitymowania się statusem ZPChr. W przypadku niezapewnienia opieki medycznej pracodawca może nawet stracić status zakładu pracy chronionej.
Doraźna opieka medyczna
Stanowisko Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2009 r. (BON-I-5232-114-IKW/08) zawiera pomocne wyjaśnienia w kwestii prawidłowego definiowania opieki medycznej, która powinna być zapewniona pracownikom z niepełnosprawnością. Przez zapewnienie doraźnej opieki medycznej należy rozumieć pomoc w nagłych urazach i wypadkach przede wszystkim na miejscu zdarzenia do czasu przybycia lekarza. Pomoc taka powinna być świadczona wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, tj. lekarza lub pielęgniarkę. Obowiązek zapewnienia doraźnej opieki medycznej będzie spełniony także poprzez zawarcie umowy o świadczenie doraźnej opieki medycznej z zakładem opieki zdrowotnej (podmiotem leczniczym).
Za osobę uprawnioną można uznać pielęgniarkę, która zgodnie z ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2011 r. nr 174, poz. 1039 ze zm.)posiada prawo wykonywania zawodu pielęgniarki stwierdzone przez okręgową radę pielęgniarek i położnych oraz zezwolenie na wykonywanie indywidualnej praktyki pielęgniarskiej. Stosowne uprawnienia powinni posiadać także lekarze i felczerzy oraz ratownicy medyczni. Osoby te mogą być zatrudnione na różnych podstawach prawnych (umowa o pracę, umowa zlecenia, umowa 0 dzieło). Muszą być jednak stale obecne w godzinach i miejscu pracy osób niepełnosprawnych, a w czasie nieobecności pielęgniarki lub lekarza należy zapewnić zastępstwo.
Zdaniem BON umowa z zakładem opieki zdrowotnej może być zawarta tylko i wyłącznie wtedy, gdy nie ma możliwości zapewnienia doraźnej opieki medycznej w zakładzie pracy w inny sposób, np. w firmach zajmujących się ochroną osób i mienia, gdzie pracownicy niepełnosprawni zatrudnieni są w systemie zmianowym 1 poza siedzibą zakładu pracy chronionej. Umowa powinna określać, że pomoc ta świadczona będzie w czasie godzin pracy pracowników u tego pracodawcy. Wspomniany zakład opieki zdrowotnej musi być położony w takiej odległości od miejsca pracy osób niepełnosprawnych, aby umożliwić dotarcie personelu medycznego w czasie nie dłuższym niż ok. 15-20 min. Z treści umowy między pracodawcą a zakładem opieki zdrowotnej powinno wyraźnie wynikać, że dotyczy ona doraźnej opieki medycznej dla niepełnosprawnych pracowników zakładu.
Pracodawca może także zorganizować gabinet pielęgniarski w siedzibie firmy i zatrudnić w nim pielęgniarkę oraz zapewnić jej stosowny transport i przenośne wyposażenie pomocnicze w sprawowaniu doraźnej opieki (przy niewielkich odległościach pomiędzy siedzibą a miejscami zatrudnienia osób niepełnosprawnych).
Definicja specjalistycznej opieki medycznej
Jeżeli chodzi o specjalistyczną opiekę medyczną, to może być ona zapewniona poprzez zatrudnienie lekarza (lekarzy) specjalisty z uwzględnieniem schorzeń pracowników niepełnosprawnych. Lekarza specjalistę można zatrudnić np. poprzez podpisanie umowy z przychodnią specjalistyczną, która zatrudnia lekarzy specjalistów z danej dziedziny, poprzez zorganizowanie przychodni specjalistycznej w zakładzie pracy albo poprzez skorzystanie z usług, na podstawie umowy, z przychodnią specjalistyczną w innym zakładzie pracy chronionej. Usługi przez nią świadczone powinny korelować ze schorzeniami występującymi u zatrudnionych osób niepełnosprawnych.
Jeżeli natomiast pracodawca zatrudnia pracowników niepełnosprawnych poza główną siedzibą zakładu pracy, powinien również zapewnić takim pracownikom dostęp do specjalistycznej opieki medycznej, łącznie z możliwością dowozu osób niepełnosprawnych do miejsca zapewnienia tej opieki.
Poradnictwo i usługi rehabilitacyjne
Pracodawca powinien zapewnić pracownikom niepełnosprawnym także poradnictwo i usługi rehabilitacyjne poprzez zatrudnienie rehabilitanta lub terapeuty lub zawarcie umowy z jednostką, która zatrudnia wskazane osoby.
Poradnictwo powinno polegać na zaznajomieniu osoby niepełnosprawnej z możliwościami jej rehabilitacji, zaproponowaniu i pomocy w wyborze najlepszego jej sposobu, zgodnego z aktualnym stanem wiedzy medycznej. Udzielenie porady powinno być poprzedzone specjalistycznymi badaniami lekarskimi pozwalającymi na ustalenie m.in. zaawansowania i rodzaju schorzenia.
Z kolei przez usługi rehabilitacyjne należy rozumieć świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej mające na celu zapobieżenie niepełnosprawności, usunięcie lub złagodzenie jej skutków.
Wojewoda podczas kontroli spełniania warunków uprawniających do legitymowania się statusem ZPChr w zakresie spełniania doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej może żądać od pracodawcy m.in. umowy o pracę z pielęgniarką, umowy np. z przychodnią zatrudniającą lekarzy specjalistów, czy bezpośrednio z lekarzami określonych dziedzin.
Obowiązek zapewnienia doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej oraz poradnictwa i usług rehabilitacyjnych dotyczy tylko pracodawców posiadających status zakładu pracy chronionej. Jeżeli więc pracownicy niepełnosprawni zatrudnieni są przez pracodawcę, który np. stracił status ZPChr, to pracodawca ten nie musi spełniać wymogów zawartych w art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i tym samym zapewniać pracownikom doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej.
Podstawa prawna
Art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Oz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.)
Autor: Mateusz Brząkowski radca prawny
Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych
Źródło: Gazeta Podatkowa