Artykuły i porady
Efekt zachęty w przedsiębiorstwach powiązanych. Artykuł POPON w Gazecie Podatkowej
Z początkiem roku zmieniły się przepisy dotyczące uzyskiwania pomocy publicznej z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zmiany dotyczą istotnej modyfikacji zasad wyliczania efektu zachęty przy wnioskowaniu o dofinansowania do wynagrodzeń na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych.
Zmiany w efekcie zachęty
Nowe przepisy wynikają z rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE L 187 z 26.06.2014 r. str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 651/2014, które obowiązuje od dnia 1 stycznia 2015 r.
Jednym z warunków udzielenia dofinansować jest wykazanie, że pomoc wywołuje efekt zachęty danego pracownika niepełnosprawnego. Efekt zachęty jest spełniony, co do zasady, w przypadku, gdy zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego powoduje w miesiącu podpisania umowy o pracę wzrost zatrudnienia ogółem w stosunku do średniego stanu zatrudnienia z 12 miesięcy poprzedzających ten miesiąc (tzw. efekt zachęty metodą ilościową).
Przedsiębiorcy wyliczając efekt zachęty muszą pamiętać o prawidłowym ustaleniu stanu zatrudnienia w firmie. Przepis art. 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014 stanowi wytyczne w tym zakresie. Do bieżącego stanu zatrudnienia nie należy więc wliczać m.in.:
- osób przebywających na urlopie macierzyńskim (zwykłym i dodatkowym),
- osób przebywających na urlopie rodzicielskim,
- osób przebywających na urlopie ojcowskim,
- osób przebywających na urlopie wychowawczym.
Nowe przepisy modyfikują sposób wyliczania efektu zachęty, od którego zależy kwota dofinansowania z PFRON. Jednakże modyfikacja ta ma o wiele szerszy charakter, niż pierwotnie zakładano. Interpretacja Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (BON) wskazuje, iż przedsiębiorcy przy wyliczaniu efektu zachęty metodą ilościową powinni uwzględniać także stan zatrudnienia przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich.
Przedsiębiorstwa partnerskie i powiązane
Z objaśnień do nowego wniosku o dofinansowanie (Wn-D) wynika, że za okresy, począwszy od stycznia 2015 r., należy wykazać przeciętny miesięczny stan zatrudnienia ustalony w przeliczeniu na pełny wymiar czasu- pracy zgodnie z art. 2 pkt 32 rozporządzenia nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu oraz art. 3 i 5 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia.
Wskazany przepis art. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014, który określa definicje przedsiębiorstwa samodzielnego, powiązanego oraz partnerskiego, ma teraz także służyć za podstawę wyliczania stanu zatrudnienia w przedsiębiorstwach na poczet ustalenia efektu zachęty. Przedsiębiorstwo partnerskie to takie, które ma od 25% do 50% kapitału bądź praw głosu w danej firmie. Przedsiębiorstwo powiązane to przedsiębiorstwo pozostające w jednym z poniższych związków:
- przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/ akcjonariusza lub członka,
- przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,
- przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie bądź umowie spółki,
- przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy bądź członków w tym przedsiębiorstwie.
Z kolei przedsiębiorstwo samodzielne to takie, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie oraz jako przedsiębiorstwo powiązane.
Wytyczne Biura Pełnomocnika Rządu
W orzecznictwie unijnym pojęcie przedsiębiorstwa rozumiane było do tej pory bardzo szeroko. Jest nim bowiem każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, czyli oferujący na rynku towary lub usługi. Podstawową cechą opisującą przedsiębiorstwo jest jego niezależność w działaniach rynkowych. W konsekwencji przedsiębiorstwem może być grupa podmiotów, które łącznie tworzą jednolity organizm gospodarczy.
W stanowisku Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 16 lutego 2015 r. (znak: BON-I.52312.42.2015.PM) wskazano, iż wzrost zatrudnienia pracowników ogółem ustala się w odniesieniu do przedsiębiorstwa w rozumieniu przyjmowanym dla celów związanych ze stosowaniem rozporządzenia, a zatem z uwzględnieniem art. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014. Potwierdzono tym samym obowiązek uwzględnienia stanu zatrudnienia z przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich (przykład).
Taka interpretacja przepisów unijnych może stworzyć przedsiębiorcom do tej pory uzyskującym dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych sporo problemów praktycznych, gdyż przed wysłaniem prawidłowo wypełnionego wniosku o dofinansowanie będą oni zmuszeni uzyskać dane potwierdzające zatrudnienie z innych zakładów pracy - przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich.
Przykład
Przedsiębiorstwo X posiada 56% udziałów w przedsiębiorstwie Y i 75% udziałów w przedsiębiorstwie Z, podczas gdy przedsiębiorstwo T posiada w przedsiębiorstwie X 100%. Stan zatrudnienia w X to 56 pracowników, w Y 40 pracowników, w Z 68 pracowników oraz w T 103 pracowników. Tym samym stan zatrudnienia przedsiębiorstwa X w miesiącu bieżącym to 267 pracowników [100% X (56) +100% Y (40) + 100% Z (68) + 100% T (103)]. Aby obliczyć ilość osób zatrudnionych w X i prawidłowo ustalić efekt zachęty ilościowy w druku Wn-D, należy dodać 100% danych dla Y, Z i T (przedsiębiorstwa powiązane) w poz. 39 oraz ich średnią za poprzednie 12 miesięcy (poz. 41).
Mateusz Brząkowski radca prawny
Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych